شمس الدين محمد بن محمود آملي

508

نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )

را در مقابله 20 و 31 در مقابله 19 و 32 را در مقابله 18 و على هذا . و حينئذ اعداد متوالى بر اسهل وجهى وضع كرده شود بى آنكه احتياج افتد كه هر بار عدد موضوع را از 50 نقصان كنند و در همه مربعات بيوت خاليه را بدين طريق ممتلى گردانند . چه گفته‌اند وقتى وفق خاصيت دهد كه اعداد را برولا وضع كنند و در وضع مربعات فرد ميزان آنست كه بايد در بيت وسط مربعات نصف مربع ضلع او مع الواحد موضوع باشد . او 9 است . چنان كه 3 در 3 بايد كه در بيت وسط 5 موضوع بود زيرا كه مربع ضلع و چون يكى بر او افزوديم ده شود نصف او 5 باشد و در 5 در 5 در بيت وسط بايد كه 13 موضوع بود و در 7 در 7 بيست و پنج و على هذا . و اگر نه چنين افتد وضع اعداد خطا باشد و از براى وضع اعداد بطريق وفق تام مربعات زوج الفرد گوئيم چون دور اول در اين زوج الفرد باشد دور دوم زوج الزوج دوره سوم زوج الفرد و على هذا دائما ادوارى كه سمى عدد فرد باشند هم چو اول و سوم و پنجم و هفتم زوج الفرد باشند ، و ادواريكه سمى عدد زوج باشند همچو دويم و چهارم و ششم و هشتم زوج الزوج و مقرر است كه نصف عدد بيوت در هر دورى بطريقه نهند كه خاص بود بدان پس در وضع اعداد در اين مربعات بهر دو طريق احتياج افتد و ما جهة توضيح وضع اعداد در دور اول 10 در 10 بيان كنيم و بعد از آن در وضع اعداد در ادوار زوج الزوج شروع كنيم ، چه مربعات زوج الفرد بهر دو محتاجند و فرق آنست كه ادوار فرد را در مربعات زوج الفرد همچو اول و سوم و پنجم بطريق زوج الفرد ممتلى بايد كرد و ادوار زوج همچو دويم و چهارم و ششم را بطريقه زوج الزوج و در مربعات زوج الزوج